Anasayfa /
Tahkim SSS
Başkanlığımız, tahkim kurumuna ülke genelinde standart getirilmesi, kurumsal tahkim faaliyetlerinin takibi ve sorunların tespiti ile çözümüne yönelik çalışmalar yürütülmesi, Bakanlığımız Strateji Belgelerinde öngörülen hedeflere yönelik faaliyetlerin gerçekleştirilmesi, tahkim alandaki ulusal ve uluslararası gelişmelerin takip edilmesi ile kurumlar arası koordinasyonun sağlanması ve tahkime ilişkin istatistiki verilerin derlenmesi amacıyla 30.04.2026 tarihli "Bakan Olur"u ile Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde kurulmuştur.
Tahkim, taraflar arasında doğan hukuki uyuşmazlıkların, devlet mahkemeleri yerine "hakem" adı verilen tarafsız uzmanlar aracılığıyla nihai olarak çözüldüğü, kanunla tanınmış alternatif bir yargılama yöntemidir.
Yabancılık unsuru içermeyen ve tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği uyuşmazlıklar hakkında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği veya taraflar ya da hakem veya hakem kurulunca 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu’nun seçildiği uyuşmazlıklar hakkında 4686 sayılı Kanun uygulanır.
Yabancılık unsuru içermeyen ve tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği uyuşmazlıklar hakkında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği veya taraflar ya da hakem veya hakem kurulunca 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu’nun seçildiği uyuşmazlıklar hakkında 4686 sayılı Kanun uygulanır.
Devlet yargısına göre esnek süreçli ve hızlı olması, öngörülebilir olması, yargılama koşullarını belirli sınırlar içerisinde tarafların belirliyor olması, hakemlerin uzmanlık alanlarına göre taraflarca seçilmesi, arzu edilmesi hâlinde gizliliğin sağlanabilmesi gibi birçok avantaj sağlayabilmektedir.
Tahkim sözleşmesi, tarafların sözleşmeden ya da sözleşme dışı bir hukuki ilişkiden doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıkların tümünün veya bir kısmının çözümünün hakem ya da hakem kuruluna bırakılması hususunda yaptıkları anlaşmadır. Tahkim sözleşmesi, taraflar arasındaki sözleşmenin bir şartı olarak ya da ayrı bir sözleşme ile uyuşmazlık çıkmadan önce veya uyuşmazlık çıktıktan sonra yapılabilir.
Her uyuşmazlık için tahkim sözleşmesi yapılamaz. Bir uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülebilmesi için konusunun tahkime elverişli olması şarttır. Taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklardan veya iki tarafın iradelerine tabi olmayan işlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda ve kamu düzenini ilgilendiren konularda tahkim sözleşmesi yapılamaz.
Hakem, uyuşmazlığı inceleyip karara bağlayan, alanında uzman, bağımsız ve tarafsız kişidir. Devlet mahkemelerindeki hâkimlerin aksine, tahkimde hakemleri uyuşmazlığın tarafları kendileri seçebilir veya seçimi kurumsal tahkim merkezlerine bırakabilirler.
Sadece gerçek kişiler hakem seçilebilir. Taraflar, hakemin sayısını belirlemekte serbesttir, ancak bu sayı tek olmalıdır. Taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa, hakem kurulu oy çokluğuyla da karar verebilir.
Hakemler görevlerini tam bir tarafsızlık ve bağımsızlık içinde yürütmek zorunda olduklarından tarafsızlıklarından şüphe edilmeyi haklı gösteren durum ve koşullar gerçekleştiği takdirde hakemler reddedilebilirler.
Sadece gerçek kişiler hakem seçilebilir. Taraflar, hakemin sayısını belirlemekte serbesttir, ancak bu sayı tek olmalıdır. Taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa, hakem kurulu oy çokluğuyla da karar verebilir.
Hakemler görevlerini tam bir tarafsızlık ve bağımsızlık içinde yürütmek zorunda olduklarından tarafsızlıklarından şüphe edilmeyi haklı gösteren durum ve koşullar gerçekleştiği takdirde hakemler reddedilebilirler.
Hakem kararlarına karşı başvurulabilecek geleneksel anlamda bir kanun yolu yoktur.
Hakem kararına karşı; kararın bildirilmesinden itibaren bir ay içerisinde sınırlı sebeplerle iptal davası açılabilir. İptal davası hakkında verilen kararlara karşı iki hafta içerisinde temyiz yoluna başvurulabilir. Temyiz incelemesi, yine Kanunda yer alan iptal sebepleriyle sınırlı olarak, öncelikle ve ivedilikle karara bağlanır.
Hakem kararına karşı; kararın bildirilmesinden itibaren bir ay içerisinde sınırlı sebeplerle iptal davası açılabilir. İptal davası hakkında verilen kararlara karşı iki hafta içerisinde temyiz yoluna başvurulabilir. Temyiz incelemesi, yine Kanunda yer alan iptal sebepleriyle sınırlı olarak, öncelikle ve ivedilikle karara bağlanır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamına giren hakem kararlarının icrası için mahkemelerden icra edilebilirlik belgesi alınmasına gerek yoktur, 6100 sayılı Kanun kapsamındaki milli hakem kararları Türkiye’de verildikleri anda icra edilebilir hale gelmektedir.
4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu kapsamına giren hakem kararları yönünden yetkili asliye hukuk mahkemesinden hakem kararının icra edilebilirlik şerhi alınması gerekmektedir.
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, New York Konvansiyonu veya Cenevre Sözleşmesi kapsamına giren hakem kararları yönünden tenfiz davası açılarak tahkim kararının tenfiz ettirilmesi gerekmektedir.
4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu kapsamına giren hakem kararları yönünden yetkili asliye hukuk mahkemesinden hakem kararının icra edilebilirlik şerhi alınması gerekmektedir.
5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun, New York Konvansiyonu veya Cenevre Sözleşmesi kapsamına giren hakem kararları yönünden tenfiz davası açılarak tahkim kararının tenfiz ettirilmesi gerekmektedir.
Tahkim: Yargısal bir süreçtir. Taraflar anlaşamazsa karar verme yetkisi tarafsız üçüncü kişi olan hakeme aittir. Hakem, tarafların delillerini dinler ve bağlayıcı bir hakem kararı (hüküm) verir.
Arabuluculuk: Uzlaşma ve müzakereye dayalı bir süreçtir. Taraflar kendi çözümlerini kendileri üretir. Arabulucu karar vermez, taraflar arasında iletişim kurarak ortak bir anlaşmaya varılmasını kolaylaştırır; anlaşma olursa bu belge icra edilebilirlik şerhi alındıktan sonra mahkeme ilamı niteliği kazanır.
Arabuluculuk: Uzlaşma ve müzakereye dayalı bir süreçtir. Taraflar kendi çözümlerini kendileri üretir. Arabulucu karar vermez, taraflar arasında iletişim kurarak ortak bir anlaşmaya varılmasını kolaylaştırır; anlaşma olursa bu belge icra edilebilirlik şerhi alındıktan sonra mahkeme ilamı niteliği kazanır.
Ad-hoc Tahkim: Tarafların kurumsal bir merkeze bağlı kalmaksızın, tahkim sürecini kendi belirledikleri kurallarla veya doğrudan kanun hükümlerine göre yürüttükleri tahkim türüdür.
Kurumsal Tahkim: Yargılamanın belirli bir tahkim kurumunun kendi kurulları, yönetişimi ve tahkim kuralları çerçevesinde yürütüldüğü tahkim türüdür. Kurum, sürecin idaresinde taraflara ve hakemlere idari destek sağlar.
Kurumsal Tahkim: Yargılamanın belirli bir tahkim kurumunun kendi kurulları, yönetişimi ve tahkim kuralları çerçevesinde yürütüldüğü tahkim türüdür. Kurum, sürecin idaresinde taraflara ve hakemlere idari destek sağlar.
Genel kural olarak devlet mahkemeleri tahkim sürecine müdahale edemez. Ancak tahkime destek olmak ve sürecin tıkanmasını önlemek amacıyla kanunen sınırlı hallerde mahkemelerin müdahalesine izin verilir. Ad-hoc tahkimde tarafların anlaşamaması durumunda devlet mahkemelerinin yaptığı başlıca müdahaleler şunlardır:
Hakem seçimi ve atanması: Taraflar hakem seçiminde anlaşamazsa veya hakemler üçüncü hakemi seçemezse mahkeme hakem atamasını yapar.
Hakemin reddi: Hakemin tarafsızlığından şüphe duyulduğunda hakemin reddi talebini mahkeme inceler.
İhtiyati tedbir ve delil tespiti: Tahkim yargılaması başlamadan önce veya yargılama sırasında mahkemeden ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz istenebilir.
Delillerin toplanmasına yardım: Hakemlerin celp edemediği veya getirtemediği deliller/tanıklar için mahkemenin yardımı talep edilebilir.
Hakem seçimi ve atanması: Taraflar hakem seçiminde anlaşamazsa veya hakemler üçüncü hakemi seçemezse mahkeme hakem atamasını yapar.
Hakemin reddi: Hakemin tarafsızlığından şüphe duyulduğunda hakemin reddi talebini mahkeme inceler.
İhtiyati tedbir ve delil tespiti: Tahkim yargılaması başlamadan önce veya yargılama sırasında mahkemeden ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz istenebilir.
Delillerin toplanmasına yardım: Hakemlerin celp edemediği veya getirtemediği deliller/tanıklar için mahkemenin yardımı talep edilebilir.
Tahkim yeri, hangi ülkenin tahkim kanununun uygulanacağını ve kararın hangi ülke mahkemelerinde iptal davasına konu olabileceğini gösteren, taraflar veya yetkili kurum tarafından belirlenen yerdir. Tahkim yeri teorik olarak belirlenen hukuki merkezdir; bu nedenle duruşmalar veya toplantılar pratik sebeplerle tahkim yeri dışında başka bir şehirde veya ülkede de fiilen gerçekleştirilebilir.
Tahkim yargılamasında duruşma yapılması zorunlu değildir. Taraflar aksini kararlaştırmamışsa, tahkim yargılaması sadece sunulan yazılı evrak, belgeler ve raporlar üzerinden de yürütülebilir. Ancak taraflardan birinin talep etmesi veya hakem kurulunun gerekli görmesi durumunda sözlü açıklamaların yapılması için duruşma yapılır.
Tahkim dili, yargılama boyunca dilekçelerin sunulacağı, yazışmaların yapılacağı ve duruşmaların gerçekleştirileceği dildir. Taraflar serbestçe tahkim dilini belirleyebilirler.
Türkçe dışında bir dilde tahkim yapılması mümkündür; özellikle milletlerarası ticari uyuşmazlıklarda yabancı dil kullanımı oldukça yaygındır. Taraflar dil seçmemişse hakem kurulu durumun özelliklerine göre dili belirler.
Türkçe dışında bir dilde tahkim yapılması mümkündür; özellikle milletlerarası ticari uyuşmazlıklarda yabancı dil kullanımı oldukça yaygındır. Taraflar dil seçmemişse hakem kurulu durumun özelliklerine göre dili belirler.